Wat is het?

Een monument is aangewezen door het Rijk, een rijksmonument, of door de gemeente, een gemeentelijk monument. Deze panden hebben een grote waarde binnen Nederland of binnen de gemeente waarin ze staan. Ze dragen bij aan het verhaal en laten de geschiedenis en ontwikkeling van de plaats zien. Boerderijen en arbeiderswoningen, maar ook zilversmidswerkplaatsen en gemalen zijn hier voorbeelden van.

Daarnaast kunnen ze ontworpen zijn door een bijzondere (lokale) architect, of een goed voorbeeld zijn van een architectuurstijl. Zo staat er in Schoonhoven een rijksmonumentale villa van Died Visser, en in Lekkerkerk een gemeentelijk monument ontworpen door Gerrit Rietveld. Een monument is in zijn geheel beschermd, tenzij in de omschrijving expliciet een deel wordt uitgesloten van bescherming. Dit betekent dat zowel het interieur als exterieur beschermd is. Het interieur kan ook van waarde zijn.

Digitaal uw monumentensubsidie aanvragen

Digitaal vaststelling van de subsidie aanvragen

Melding start of beëindiging werkzaamheden monument

Beschermd gezicht

De gemeente telt maar liefst vijf beschermde gezichten. Van elk gezicht staat het aanwijzingsbesluit met de begrenzing onderaan deze pagina. Zo kunt u opzoeken of uw pand binnen het beschermd gezicht ligt. Het beschermd gezicht is bedoeld om de structuur van de bebouwing of het landschap in stand te houden. Daarom ligt het beschermd gezicht ook vast in het bestemmingsplan en zijn de bestemmingsplanregels erop aangepast. Binnen het beschermd gezicht geldt een strenger welstandsbeleid. Zo zijn bijvoorbeeld kunststof kozijnen meestal niet toegestaan. Binnen het beschermd gezicht is een aantal zaken vergunningsplichtig.

Voor het beschermde dorpsgezicht Voorstraat in Lekkerkerk is een beeldkwaliteitsplan ontwikkeld, dat als toetsingskader dient bij toekomstige wijzigingen (beeldkwaliteitsplan Voorstraat). Hiervoor is subsidie beschikbaar. Informatie hierover vindt u onder het kopje: "Wat moet ik doen"- subsidies. 

De begrenzing van de beschermde zichten Haastrecht, Bonrepas, Vlist en Schoonhoven is te raadplegen op cultureelerfgoed.nl

Archeologie

Omdat de Krimpenerwaard al eeuwen lang bewoond wordt bevindt zich veel in de bodem. Restanten van gebouwen, maar ook gebruiksvoorwerpen, graven en resten van infrastructuur. Daarom is voor ingrepen in de bodem soms een omgevingsvergunning nodig. De vergunningsplicht is gekoppeld aan de nieuwe beleidskaart Archeologie voor de hele gemeente Krimpenerwaard. Het beleid wordt opgenomen in een bestemmings- of omgevingsplan en treedt bij vaststelling daarvan in werking.

Of er archeologisch onderzoek noodzakelijk is, wordt bepaald aan de hand van het oppervlak van het bouwwerk en de diepte. Hierbij wordt het oppervlak niet berekend aan de hand van het aantal palen, maar aan de hand van het oppervlak van de ontwikkeling. De diepte wordt berekend vanaf het maaiveld. Per gebied is er een trefkans op archeologische vondsten vastgesteld, waarop de oppervlakte en de diepte zijn gebaseerd. Afhankelijk van de locatie kunnen de diepte en/of het oppervlakte van de ontwikkeling is een archeologisch onderzoek noodzakelijk. Op de beleidskaart Archeologie kunt u nagaan of u archeologisch onderzoek moet verrichten.

Archeologisch onderzoek dient altijd uitgevoerd te worden door een gecertificeerd bureau. U mag zelf kiezen welk bureau dit is.

Voor archeologisch onderzoek is er de AMZ-cylus. Hierin is opgenomen wanneer welk onderzoek moet plaatsvinden. Het selectiebesluit waarnaar wordt verwezen is onderdeel van de omgevingsvergunning, waarin het college van B&W bepaalt of verder archeologisch onderzoek nodig is. Ook kunnen er voorwaarden worden gesteld aan de uitvoering van de werkzaamheden om de archeologische waarden te beschermen.

Ook als u geen verder archeologisch onderzoek hoeft uit te voeren bestaat nog steeds de kans dat u een archeologische vondst doet. Als dit zo is, dient u dit onmiddellijk te melden aan de gemeente en te stoppen met de werkzaamheden.

Cultuurhistorie

Vanaf 2012 dient de gemeente bij het vaststellen van bestemmingsplannen en ruimtelijke onderbouwingen rekening te houden met cultuurhistorie. Cultuurhistorie is een ruim begrip. Niet alleen gebouwen vallen hieronder, maar ook het landschap, wegen, grenspalen en andere zaken. Door rekening te houden met cultuurhistorie passen nieuwe ontwikkelingen binnen de geschiedenis van het gebied en wordt er een bewuste keuze gemaakt hoe er wordt omgegaan met deze geschiedenis.

De voormalige gemeente Schoonhoven heeft in 2014 cultuurhistorisch beleid ontwikkeld. Met de nota en de beleidskaart is meteen helder welke waarden er aanwezig zijn en hoe deze gewaardeerd worden. Dit beleid is samen met het archeologiebeleid vastgelegd in het paraplubestemmingsplan Archeologie en Cultuurhistorie. Dit is te raadplegen op www.ruimtelijkeplannen.nl.

Subsidie is alleen beschikbaar voor gemeentelijke monumenten en panden in een gemeentelijk beschermd dorpsgezicht.

Rijksmonumenten kunnen gebruik maken van de fiscale aftrek bij de belastingaangifte. Dit is alleen van toepassing op woonhuizen. Eigenaren van panden binnen een rijksbeschermd stadsgezicht, kunnen gebruik maken van een lage rentelening van het Nationaal Restauratiefonds.

Hoe werkt het?

Omgevingsvergunning

Voor een rijks- of gemeentelijk monument is er voor andere werkzaamheden een vergunning nodig dan voor een gewoon pand. Het is altijd in uw voordeel om bij plannen voor onderhoud of verbouwing eerst contact op te nemen met de beleidsmedewerker monumenten. Zij kan u helpen om te bepalen of er een vergunning nodig is en om de procedure zo soepel mogelijk te laten verlopen.

Gemeentelijke monumenten in de omgevingsvergunning

Sinds begin 2017 is er een nieuwe erfgoedverordening voor de hele gemeente Krimpenerwaard van toepassing. In deze erfgoedverordening worden de ambities beschreven die ten grond slag liggen aan het erfgoedbeleid voor de periode 2017-2022. In het beleid komt de ruimtelijke kant van het erfgoed in het bijzonder aan bod. Verder zijn educatie en communicatie belangrijke speerpunten in het erfgoedbeleid. De acht ambities worden in de erfgoednota ‘Rijker met Erfgoed’ uitgebreid toegelicht. Naast de erfgoedverordening is ook het Handboek Voor de omgang met het cultureel erfgoed in de Krimpenerwaard vastgesteld. In het Handboek wordt aandacht besteed aan de uitgangspunten voor restauraties, de selectiecriteria voor het aanwijzen van gemeentelijke monumenten, de procedure van aanwijzen en het format voor de redengevende omschrijving.

Rijksmonumenten in de omgevingsvergunning

Voor monumenten is gewoon onderhoud vergunningsvrij. Dit is niet hetzelfde als gewoon onderhoud bij niet-monumentale panden. Onder gewoon onderhoud bij monumenten wordt het volgende verstaan: het plaatselijk vervangen of herstellen van onderdelen in exact hetzelfde materiaal met dezelfde vormgeving, detaillering, afwerking en kleur. Daarnaast is er sprake van een technische noodzaak voor het vervangen of herstellen, Wilt u bijvoorbeeld het volledige voegwerk van uw pand vervangen? Dan is dat vergunningsplichtig. Hierin is geen verschil tussen gemeentelijke monumenten en rijksmonumenten. Twijfelt u of uw plan vergunningsvrij is? Dan komen wij langs om dit samen met u te bespreken.

Wat moet ik doen?

Procedure

Er zijn twee vergunningsprocedures voor monumenten:

De korte procedure is voor gemeentelijke monumenten en kleinschalige aanpassingen aan rijksmonumenten. Deze procedure duurt acht weken en mag een keer verlengd worden met zes weken. De tijd van de procedure gaat lopen zodra de gemeente de aanvraag ontvankelijk heeft verklaard.

De lange procedure is voor rijksmonumenten, of voor ontwikkelingen waarbij het bestemmingsplan aangepast moet worden. Voor rijksmonumenten is de lange procedure van toepassing bij:

  • Herbestemming
  • Gehele of gedeeltelijke sloop
  • Verplaatsing
  • Reconstructie

De lange procedure duurt maximaal 6 maanden en kan eenmalig met zes weken verlengd worden. Bij deze procedure wordt advies aan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed gevraagd.

Benodigde documenten

Voor een vergunning voor een monument heeft u soms aanvullend onderzoek nodig. Dit kan een bouwhistorisch of cultuurhistorisch rapport zijn. Dit kan gevraagd worden bij grote verbouwingen of aanpassingen. Voor de documenten die u nodig heeft voor een vergunningaanvraag kunt u contact opnemen met de afdeling Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving op 14 0182.

Subsidies

Onderhoud van monumenten is vaak duurder dan onderhoud aan een gewoon pand. Om eigenaren hierin tegemoet te komen

heeft de gemeente Krimpenerwaard voor gemeentelijke monumenten en panden in het beschermde dorpsgezicht Voorstraat  een subsidieverordening. Ook werkzaamheden die in eigen beheer worden uitgevoerd komen in aanmerking voor subsidie.

Per 1 januari 2017 zijn de subsidieverordeningen van Schoonhoven en Nederlek vervangen door een subsidieregeling Krimpenerwaard. Met deze subsidieregeling wordt veel vereenvoudigd. Zo wordt het aanvragen van subsidie makkelijker en is duidelijker welke zaken subsidiabel zijn. Het uitgangspunt van de subsidieregeling is het behoud van de monumentale waarden. Woningverbetering en isolatie zijn bijvoorbeeld niet meer subsidiabel. Ook kan er nog maar één keer per jaar subsidie aangevraagd worden. Het maximale subsidiebedrag voor gemeentelijke monumenten is 40% van de subsidiabele kosten, met een maximum van €5000,-. Voor panden in het beschermd dorpsgezicht van Lekkerkerk is de subsidie 20% van de subsidiabele kosten met een maximum van €2500,-.

Deze subsidie moet aangevraagd worden voordat er gestart wordt met de werkzaamheden. In artikel 9 van de subsidieregeling staat aangegeven wat voor subsidie in aanmerking komt.

Om subsidie aan te vragen vult u het aanvraagformulier in, met daarbij de offerte(s) van de aannemer(s). Let op dit doet u voordat u start met de werkzaamheden! U kan pas starten nadat u van ons een brief over de toekenning van de subsidie heeft ontvangen. Na afloop van de werkzaamheden stuurt u de, door u al betaalde, factuur naar ons op. Aan de hand daarvan wordt het definitieve subsidiebedrag berekend en aan u uitgekeerd.

Let op! Als u een vergunning nodig heeft voor de werkzaamheden moet u deze eerst aanvragen.

Stappenplan subsidieaanvraag

  • Gespecificeerde offerte(s) aanvragen werkzaamheden
  • Aanvraagformulier met de offertes aan de gemeente digitaal of per post toesturen
  • De gemeente controleert de aanvraag en stuurt een toekenningsbrief
  • Als u start met de werkzaamheden dan meldt u dit digitaal of schriftelijk bij de gemeente
  • Als u klaar bent met de werkzaamheden dan meldt u dit digitaal of schriftelijk bij de gemeente; De gemeente komt eventueel langs om de werkzaamheden te controleren
  • U stuurt de betaalde facturen naar de gemeente toe
  • De gemeente controleert deze en betaald de subsidie uit

Zie voor meer informatie de documenten onder het kopje 'Documenten en formulieren'.

Extra informatie

Landelijke regelingen

Rijksmonumenten en de belastingdienst

Rijksmonumentale woonhuizen kunnen aanspraak maken op een regeling bij de Belastingdienst. Bij de jaarlijkse aangifte is 80% van de onderhoudskosten aftrekbaar. Bij een grote verbouwing kunt u het beste eerst contact opnemen met de belastingdienst. Op www.belastingdienst.nl vindt u hierover uitgebreide informatie.

Boerderijen en de BRIM

Woonhuisboerderijen en boerderijen met een agrarische functie vallen onder de BRIM-subsidie regeling van het Rijk. Ook andere niet-woonhuismonumenten, zoals kerken, torens en molens vallen onder de BRIM. De subsidie moet aangevraagd worden voordat er gestart wordt met de werkzaamheden. Op https://www.monumenten.nl/onderhoud-en-restauratie/instandhoudingssubsidie vindt u hierover alle informatie.

Nationaal Restauratie Fonds

Rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en panden in het beschermd gezicht kunnen een lage rente lening aanvragen bij het Nationaal Restauratie Fonds. Wil u hier meer informatie over? Zie dan https://www.restauratiefonds.nl/. Het Restauratiefonds verstrekt ook hypotheken voor de aankoop van het pand en kan u op allerlei andere vlakken bijstaan.

Herbestemming monumenten

Vanwege de economische crisis zijn veel rijksmonumenten leeg komen te staan. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft een subsidieregeling voor herbestemmingsonderzoek van monumentale panden, of panden met cultuurhistorische waarde. Op https://www.monumenten.nl/onderhoud-en-restauratie/subsidie-voor-herbestemming vindt u hier meer over.